کشاورزی پایدار چیست؟ بررسی اهداف، مزایا و روش ها

• پرماکالچر

پرماکالچر یک سیستم طراحی است که از اکوسیستم‌های طبیعی برای ایجاد سیستم‌های تولید مواد غذایی خودکفا و پایدار الگوبرداری و نمونه برداری می‌کند. در روش پرماکالچر شیوه‌های اجرا می‌شوند که به تقویت خاک منجر می‌شود. در اکثر مناطق کشاورزان برای دستیابی به عملکرد بالا از مواد شیمیایی فراوانی استفاده می‌کنند. این مواد علاوه بر افزایش هزینه‌های تولید منجر به تخریب منابع خاکی، آبی و زیست محیطی می‌شود. در روش پرماکالچر از کودهای شیمیایی، سموم، هورمون‌ها و دستکاری‌های ژنتیکی استفاده نمی‌شود.  اصول پرماکالچر استفاده از ترکیب نهاده‌های طبیعی مانند کمپوست‌ها، کود زیستی، مدیریت کارآمد آب حشرات سودمند و ادغام حیوانات (نگهداری برخی حیوانات مانند کبوتر، خرگوش، مرغ و جوجه و اردک برای کود دامی و تغذیه کرم‌های کمپوستی) و گیاهان است. این روش یک رویکرد کل نگر است که هدف آن کاهش ضایعات، ارتقای انعطاف پذیری و ایجاد اکوسیستم‌های پایدار است.

• جنگل زراعی

جنگل زراعی کشاورزی سنتی را با کاشت درختان و گیاهان چوبی (ادغام درختان با محصولات زراعی) ادغام می‌کند. با ادغام درختان در سیستم‌های کشاورزی مزایای مانند افزایش حاصلخیزی خاک، کاهش فرسایش خاک، بهبود مدیریت آب و حفاظت از تنوع زیستی حاصل می‌شود. این رویکرد به کشاورزان این فرصت را می‌دهد که حداکثر استفاده و بهره‌وری را از زمین کشاورزی ببرند. در حقیقت این روش، مدیریت کشاورزی و پرورش درخت در نظر گرفته می‌شود.

• کشاورزی بدون خاک‌ورزی

کشاورزی بدون خاک‌ورزی شیوه‌ای است که از شخم زدن مزارع جلوگیری می‌کند. در این روش برای محافظت از خاک در برابر فرسایش بقایای محصول قبلی به صورت مالچ (پوشش‌های سطح خاک در باغ‌ها و مزارع شامل چوب خرد شده، کاه، علف، پوست درخت، خاک اره و کمپوست) روی سطح خاک باقی می‌ماند. در این روش بذر با استفاده از تجهیزات مخصوص درون خاک قرار می‌گیرد. هدف این روش حداقل جابجایی و دستکاری خاک است. این امر منجر به جلوگیری از رشد و جوانه زدن علف‌های هرز می‌شود. با حفظ مواد آلی و ساختار خاک، کشاورزی بدون خاک‌ورزی باعث حفظ سلامت خاک، حداقل‌سازی اختلال در اکوسیستم و کاهش انتشار کربن می‌شود. این روش به خصوص در مناطق مستعد فرسایش خاک بسیار مفید و موثر است.

• کشاورزی حفاظتی

تخریب اجزای خاک و کاهش نفوذ آب به درون خاک، کاهش ظرفیت خاک در نگهداری و حفظ رطوبت، کاهش نفوذ ریشه گیاهان در خاک و کاهش قدرت خاک برای حفظ مواد مغذی جهت تغذیه ریشه محصولات منجر به بروز عواقب بسیار ناگواری برای زمین‌های کشاورزی و محصولات می‌شود. از این رو استفاده از روش‌هایی برای استفاده بهینه از زمین‌های کشاورزی بسیار مهم است. کشاورزی حفاظتی بر روی تناوب زراعتی، حفظ بقایای محصول بر روی سطح خاک و حداقل دستکاری خاک متمرکز است. این روش به سبب حفظ منابع آبی و ارتقاء سلامت خاک به خصوص در مناطقی با آب و هوای خشک یا نیمه خشک موثر است. یکی از مهمترین مزیت‌های این تکنیک حفظ رطوبت خاک است. در حقیقت بقایای محصولات قبلی بر روی زمین کشاورزی منجر به عدم تبخیر رطوبت خاک اراضی می‌شود.

• تشدید پایدار

هدف رویکرد تشدید پایدار، افزایش بهره‌وری کشاورزی و کاهش اثرات زیست محیطی است. این تکنیک عناصری از شیوه‌های مختلف کشاورزی پایدار را برای افزایش بازده محصول، حفاظت از محیط زیست و حمایت از امنیت غذایی با یکدیگر ادغام می‌کند. این رویکرد تشخیص می‌دهد که افزایش تولید مواد غذایی برای پاسخگویی به تقاضای فزاینده رشد جهانی امری ضروری و حیاتی است.

• کشاورزی بیو دینامیک

کشاورزی بیو دینامیک، کشاورزی ارگانیک را با ترکیب رویکرد کل نگر دکتر رودولف اشتاینر قدری فراتر می‌برد. این روش شامل فرایند کاشت، کشت و برداشت بر اساس چرخه‌های قمری و نجومی است. این روش یک رویکرد کل نگر، زیست محیطی و اخلاقی، باغبانی، غذا و تغذیه است. این روش را می‌توان در هر جایی که محصول رشد می‌کند، با سازگاری دقیق با مقیاس، چشم انداز، آب و هوا و فرهنگ مورد استفاده قرار داد. مزارع و باغ‌های بیو دینامیک از تنوع زیستی اکوسیستم‌های طبیعی الهام گرفته شده‌اند. سبزیجات ۱ ساله یا چند ساله، گیاهان، گل‌ها، انواع توت‌ها، میوه‌ها، غلات، علوفه و گیاهان بومی همگی قادرند به تنوع گیاهان کمک کرده و سلامت و انعطاف‌پذیری ارگانیسم مزرعه را تقویت کنند. همچنین تنوع در حیوانات نیز می‌تواند بسیار مفید باشد. هر گونه حیوانی رابطه متفاوتی با زمین و کیفیت کود دارد. کشاورزان می‌توانند تنوع حیات گیاهی و جانوری را به مرور در طول زمان گسترش دهند. به طور مثال آن‌ها می‌توانند از چند محصول اولیه و یک یا دو گونه جانوری مانند زنبور عسل شروع کرده و با پیشرفت ارگانیسم مزرعه اقدام به ادغام گونه‌های دیگر کنند.